آکریل روکش موقت و مونومر

پدیده انقباض پلیمریزاسیون آکریل ریشه در تغییرات فاصله بین‌مولکولی حین تبدیل فاز دارد. مونومر آزاد متیل متاکریلات دارای وزن مولکولی پایین و پیوندهای دوگانه کربن-کربن است که فاصله‌ای معادل پیوندهای واندروالسی از یکدیگر دارند. با تشکیل پیوندهای کووالانسی زنجیره پلیمر، این فاصله بین‌مولکولی کوتاه شده و مونومر خالص دچار حدود بیست و یک درصد کاهش حجم آزاد می‌شود. به منظور به حداقل رساندن این جمع‌شدگی، پودر آکریل از ذرات پیش‌پلیمرزه شده کروی PMMA تشکیل شده است. با رعایت دقیق نسبت حجمی استاندارد سه به یک (سه پیمانه پودر به یک پیمانه مایع)، انقباض کلی ماده به حدود شش تا هفت درصد تقلیل می‌یابد.

با این وجود، انقباض شش تا هفت درصدی حجمی در ابعاد میکرومتری مارجین، منجر به پدیداری شکاف مارجینال (Marginal Gap) چشمگیر بین خط تراش دندان و لبه روکش موقت می‌گردد. پیامد مستقیم این درز باز میکرونی، حساسیت شدید عاجی، نشت بزاق و باکتری‌ها و ازدیاد ضخامت در بخش اکلوزال به دلیل عدم نشست کامل (Incomplete Seating) است. برای فائق آمدن بر این نقیصه فیزیکی، تکنیک اصلاح مارجین با قلم‌مو (Nealon Brush-Bead Technique) به کار می‌رود؛ کلینیسین پس از سخت شدن روکش موقت، مارجین‌های کوتاه را با فرز مخروطی تراش داده و با غوطه‌ور کردن نوک قلم‌مو در مایع مونومر و سپس لمس پودر آکریل، قطره‌ای میکرو را مستقیماً روی خط فینیش‌لاین اضافه می‌کند و پیش از سفت شدن کامل، آن را مجدداً روی دندان تطابق می‌دهد.

مسئله حیاتی دیگر، سمیت سلولی مونومر باقی‌مانده (Residual Monomer Toxicity) است. در آکریل‌های پخت سرد، نرخ تبدیل پیوندهای دوگانه ناقص بوده و حدود سه تا پنج درصد مونومر آزاد متیل متاکریلات واکنش‌نداده در ماتریکس رزین باقی می‌ماند. نشت تدریجی این مونومر آزاد در چهل و هشت ساعت ابتدایی موجب تحریکات شدید بافتی، استوماتیت تماسی، سوختگی شیمیایی پاپیلاهای لثه و سوزش موکوزا می‌شود؛ در حالی که در آکریل پخت گرم آکروپارس 100 به دلیل دمای پخت بالای صد درجه سانتی‌گراد، نرخ مونومر آزاد به کمتر از یک درصد می‌رسد.

پس از تطابق کامل لبه‌ها و پولیش مکانیکی، روکش موقت باید با سمان‌های موقت فاقد اوژنول از گروه سمان‌های دندانپزشکی تحویل شود تا از نرم شدن رزین و اختلال در پلیمریزاسیون سمان‌های نهایی جلوگیری گردد.

در شاخه پروتز ثابت و ساخت سازه‌های دندانی ریختگی، واکس و موم‌های الگوسازی به دلیل دارا بودن تنش‌های پسماند داخلی (Residual Stress Relaxation) دچار اعوجاج ابعادی تدریجی می‌شوند؛ این نقیصه در ساخت پست و کور ریختگی (Cast Post & Core)، ثبت بوردرهای اینله و آنله و اتچمنت‌های دقیق پارسیل، عدم انطباق کستینگ فلزی را در پی دارد. رزین مدلاژ دورالی ریلاینس آمریکا (Reliance DuraLay Inlay Pattern Resin) به عنوان برترین بیومواد اختصاصی الگوسازی، این چالش را به طور بنیادین مرتفع ساخته است.

فرمولاسیون آکریل دورالی ریلاینس حاوی ذرات بسیار ریز همگن PMMA با دانه‌بندی میکرومتری به همراه روان‌سازهای خاص است که انقباض پلیمریزاسیون آن را به کمتر از پنج صدم درصد (کمتر از ۰.۰۵ درصد) کاهش داده است. سختی و مقاومت تسلیم فشاری فوق‌العاده بالای دورالی پس از ستینگ، مانع از هرگونه خمش یا تغییر شکل حین خارج‌سازی الگوی ریشه (پست) و تاج از دهان یا کست گچی می‌شود. رزین پترن دورالی با جریان‌پذیری بهینه در تکنیک پودر و مایع متوالی، کوچک‌ترین شیارها و اندرکات‌های کانال ریشه و فینیش‌لاین مارجین‌ها را بدون ایجاد حباب هوا ثبت می‌نماید.

ویژگی انقلابی دورالی در فرآیند متالورژی کستینگ، پدیده سوختن پاک و بدون باقی‌مانده خاکستر (Ash-Free Burnout) است. این رزین درون کوره سیلندر کستینگ در دمای زیر ششصد و پنجاه درجه سانتی‌گراد به طور صد در صد تبخیر و دپلیمریزه می‌شود و هیچ‌گونه باقیمانده کربنی، رسوب یا خاکستر از خود برجای نمی‌گذارد؛ در نتیجه، آلیاژ مذاب واردشده به سیلندر با دیواره‌های صاف و تمیز گچ نسوز تماس یافته و کستینگی با دقت انطباق میکرونی و عاری از هرگونه تخلخل سطحی یا زبری مکانیکی پدید می‌آورد. ابزارهای فلزی مخصوص اعمال پترن رزین در بخش لوازم و ابزار پروتز در دسترس دندانپزشکان و لابراتوارها قرار دارد.

سازگاری بیومکانیکی مخاط بی‌دندان با بیس پروتزهای متحرک متکی بر ویسکوالاستیسیته بافت‌های لثه است. در بیمارانی که دچار تحلیل شدید استخوان آلوئول، خارهای استخوانی نوک‌تیز، استوماتیت ناشی از دنچر یا دوره التیام پس از جراحی ایمپلنت هستند، توزیع متمرکز استرس‌های اکلوزالی سبب ایجاد زخم و دردهای حاد می‌شود. آسترهای نرم (Resilient Soft Liners) و کاندیشنرهای بافتی (Tissue Conditioners) نظیر آکروسافت TC (آستر نرم موقت) و آکروسافت SL (آستر نرم گرماپخت) راه‌حل‌های استاندارد بیومکانیکی برای بازتوزیع یکنواخت نیروها هستند.

آکروسافت TC به عنوان کاندیشنر بافتی کوتاه‌مدت، از طریق ترکیب پودر پلی‌اتیل متیل متاکریلات با مایع حاوی پلاستی‌سایزرها (پلاستی‌سایزرهای استری نظیر دی‌بوتیل فتالات و الکل اتانول) عمل می‌کند. این ترکیب رفتاری ژله‌ای و ویسکوالاستیک دارد که با جذب شوک‌های اکلوزالی، امکان بازسازی عروقی مخاط ملتهب را طی دو تا چهار هفته فراهم می‌سازد. از آنجا که پلاستی‌سایزرهای فرار به تدریج از شبکه پلیمر به درون بزاق دهان نشت می‌کنند، آستر نرم موقت دچار سختی شده و محیطی مستعد تجمع قارچ کاندیدا آلبیکنس (Candida albicans) ایجاد می‌نماید؛ بنابراین تعویض دوره‌ای آن الزامی است. در سوی مقابل، آکروسافت SL به صورت گرماپخت با اتصالات عرضی پایدارتر تولید شده و پایداری الاستیک خود را ماه‌ها حفظ می‌کند.

در کنار مواد آستر، آکریل‌های تخصصی تری نظیر پودر و مایع آکریل تری آکروپارس TR II برای ساخت تری اختصاصی (Custom Tray) در قالبگیری‌های فانکشنال پروتز کامل و پارسیل طراحی شده‌اند. این رزین‌ها دارای مدول الاستیسیته بالا و حداقل خمش ساختاری هستند و در برابر فشارهای هیدرودینامیک ناشی از تزریق الاستومرهای سنگین قالبگیری دچار دفرمگی لبه‌ای نمی‌شوند. همچنین برای تغییرات بازسازی بیس پروتز در مطب، آکریل ریلاین آکروپارس Re بدون افزایش ضخامت غیریکنواخت و با چسبندگی بالا به لایه دنچر قدیمی، انطباق کست با بافت مخاطی را بازمی‌گرداند. کلیه این اقلام نقشی کلیدی در سبد تخصصی مواد پروتز دندانپزشکی ایفا می‌کنند.

انتخاب آکریل مناسب در بالین و لابراتوار مستلزم انطباق خواص فیزیکوشیمیایی ماده با هدف درمانی است. جدول زیر مقایسه تحلیلی کلاس‌های اصلی آکریل‌های کاتالوگ را نشان می‌دهد:

تهیه اقلام پروتزی استاندارد در مطب‌ها و کلینیک‌ها مستلزم بررسی تاریخ انقضا و ثبات شرایط انبارداری است. پودرهای آکریلی در مجاورت رطوبت کلوخه شده و مایع مونومر دندانپزشکی در صورت قرارگیری در معرض تابش مستقیم نور خورشید یا دمای بالای بیست و پنج درجه سانتی‌گراد، با تبخیر اتصالی مهارکننده‌های هیدروکینون دچار پلیمریزاسیون خودبه‌خودی می‌گردد. سامانه دنتاپ به عنوان مرجع تخصصی تامین تجهیزات و اقلام پروتز دندانپزشکی، امکان خرید انواع آکریل دندانپزشکی، روکش موقت و مایع مونومر را با ضمانت سلامت فیزیکی، استعلام قیمت آکریل روکش موقت و مونومر جهت سفارش‌های عمده و سازمانی، صدور فاکتور رسمی معتبر برای مطب و کلینیک و ارسال اکسپرس به سراسر کشور فراهم آورده است.